November 2014 Op 16 nevember was dan, eindelek, de prizzetasie van ‘t  ‘Bergs Woordenboek’. Veul mense kwame n’t woordeboek al ale. Vriende n’en g’interesseerde ware vol lof over de derde, erziene n’uitgave. Elly de Jong, één van de mense van de woordeboekkemissie, vertelde n’over de jare van verzamele, korriezjere, aanvulle n’en nuuwe woorde n’invoere. De zaal wer aan ’t werrek gezet deur de kwis ‘Nuske lings- Nuske rechs’. Nuuwe woorde wiere n’aan de aanwezege voorg’ouwe. Elly en Brigit, leeje van de woordeboekkemissie, gave alletwee betekenisse van ‘nuuwe’ woorde die in ’t Bergs Woordenboek zijn opgenome. Mar wie sprak de waar‘eid? Degene die de goeie antwoorde wist won ’n nuuw woordenboek.  De zaal genoot en de leeje van de Berregse Kamer ok. Ronald Blom, de winnaar van ’t Gròòt Berregs Diktee 2014, won deze speesjale kwis. Perfiesjat Ronald! Lia Suykerbuyk wier ierna in ’t zonnek gezet vor d’r gastvrij’eid gedurende veule jare. Ze wier t’r verlege van. Hans Heestermans, de samesteller van ’t woordeboek, legde de nadruk op d’etiemolegie van taal, in ’t biezonder van de Berregse taal. Dèèr zijn invloede van eeuwelange geschiedenis in trug te vinde. ’t Eerste eksemplaar van ’t ‘Bergs Woordenboek’ wer binnegebrocht deur Heddeke Warmoeskerken,  zus en medel van Ward Warmoeskerken. Ze droeg de zogenaamde ‘Boekejurrek’. Zoas Joost Gabriels aangaf, ’n krejasie mè d’t geschreve woord da d’n ver’aal vertelt. Net zoiets as ’t Bergs Woordenboek. Onder ’n daverend applaus wier ’t nuuwe woordeboek binnegebrocht. Hans Heestermans nam ’t boek aan van Heddeke en gaf ’t als ‘eerste boek’ aan Dennis van Tilborg. Dennis is ‘nne man die zich tuis voel d’achter de scherreme, mar ondertusse n’éél veul organiseert op de Brabanse Wal en in Berrege. IJ ston onder andere aan de wieg van ProefMei en ‘t Bergs Jeugdtheater Rotonde. Dennis was éél vereerd en beloofde n’t Berregs diejelekt mee te neme n’in z’n aktiviteite lengst de Brabanse Wal. Iernaar mochte n’alle mense d’r boeke n’af gaan ale. Veul ginge n’in de rij om d’r boek te late sinjeere deur Hans Heestermans. ’t Was dèèrna nog nageniete n’onder ’t genot van ’n drankje. Mar nie iederéén was in de gelegen’eid om te komme. Wuld’ ok ’n boek bestelle dan kenta. Wòòn d’in Berrege mak dan  € 12,50 over naar rekening: De Berregse Kamer NL95 ABNA 0845 6873 36 ovv Bergs Woordenboek. Zet in d’omschrijving ok oew naam en adres voluit. ’t Boek wor bij oe tuis afgeleverd zo gauw ’t geld op onze rekening staat. Wòònde buite Berrege mak dan  € 12,50 + € 2,50 (verzendkoste) = € 15,00  over naar rekening: De Berregse Kamer NL95 ABNA 0845 6873 36 ovv Bergs Woordenboek. Zet in d’omschrijving ok oew naam en adres voluit. ’t Boek wor nar oe toegezonde zo gauw ’t geld op onze rekening staat. _______________________________________________________________________________ 6 November 2011 In een volle zaal van Vestzaktheater ’t Zwijnshoofd vond op 6 november de presentatie plaats van het  tweede boek van dialectgenootschap de Berregse Kamer;  Ge ken komme, de matte legge spreekwoorden uitdrukkingen en gezegdes van Bergen op Zoom. Ge ken komme, de matte legge oftwel u bent welkom, we zijn er klaar voor. Wie leest er nou een spreekwoordenboek? schrijft Willem Loeff in het voorwoord. Hij is er van overtuigd dat menig Bergenèèr dit boek van kaft tot kaft zal lezen. Wat hij ook schrijft en ik citeer; ik kon die Berregse gezegdes nie allééneg leze, ik kon z’ore mette stemme van ome Sjaak, tante Riet en m’n oma Pietje en dat is wat de samenstellers ook hebben ervaren en door hebben willen geven. 1000. Zoveel spreekwoorden. Ze hadden zelf ook niet gedacht dat het er zoveel zouden worden. Op een gegeven moment is er gestopt met verzamelen, maar tot aan de laatste controle zijn er nog toegevoegd. Om het boek te verluchtigen werd er aan Bergse illustrators, kunstenaars en ontwerpers gevraagd om een spreekwoord uit te beelden. Nou, dat hebben ze gedaan! Alle resultaten waren ingelijst en tentoongesteld in de zaal. Een heerlijke, bonte verzameling van allerlei  verschillende stijlen en interpretaties. Onze welgemeende dank gaat dan ook uit naar;    Gerben Bakx, Charles Brooymans, Liesbeth Dietvorst - de Waal, Kees van Drimmelen, Els van Egeraat, Eric Elich, Joost Eijkman, Mart Franken, Peter Franssen, Rob Glasbergen, Git Grosfeld - Asselbergs, Corrie Hagenaars - Levolger, Rini Hagenaars, Gido Hommes, Frits Klasen, Jan Koopman, Petra Kwaadgras, Albert Moelker, Joop Mijsbergen, Paul Versijp, Kees Warmoeskerken, Marijn Withagen en Jan Wittebrood. Dan wordt tijd om het boek te gaan presenteren. Aan wie ga je het nieuwe boek aanbieden, wie krijgt het eerste exemplaar, vroegen de samenstellers zich af; Iemand die bekend is met het werk van de Bergse Kamer (en toevallig ook nog een Vriend van het eerste uur), iemand die de Bergse taal en mentaliteit kent, iemand die ook ‘iets heeft met taal, vooral met het woordje ‘Ja’, een bekende Bergenèèr…Paul Asselbergs! Kaatje Klets en Pietje Waseede komen het boek op een eigen wijze brengen in een act op z’n plat Berregs. Daarna wordt het plechtig overhandigd aan Paul Asselbergs, die blij verrast was dat deze eer hem te beurt viel en gelukkig voor alle aanwezigen nog een leuk woordje voorbereid had. Toen was het tijd om over te gaan tot de verkoop van de boeken. Dat lieten de mensen zich geen twee keer zeggen. Het was meteen een run naar de tafels waar de leden van de Berregse Kamer al klaar zaten om de liefhebbers te voorzien van het langverwachte boek. Voordracht van Paul Asselbergs: Mevrouw de voorzitter, beste mense. Ik ken oe zegge, da’k arstikke blij ben en ok eel gròòtseg, da’k ier vandaag ’t eerste exemplaar van ’t mooie boek “Ge ken komme, de matte legge klaar” in ontvangst mag neme. Toen de voorzitter mijn een tijdje geleje vroeg of ik da zou wille, zee ik: “Waar ek dat in Jesusnaam aan verdiend?” Toen zee ze: 1.gij ben al vanaf ’t eerste uur “vrind van de Berregse kamer”. Nou, da’s gin verdienste, vin ik. Agge ’n echte Bergeneer zijt, dan is da nie meer dan normaal. 2. Ze zee dèèrna: “Gij kent de Bergse taal en de Berregse mentaliteit ok goed”. Ja, da Bergse sjovinisme, da ken ik wel. Dan motte a.s. vrijdag op de n’elfde van de ’n elfde maar is in de stad en bij de Geit gaan kijke. Dan gaan ‘r mar liefst 22  bruidspare trouwe. Mense, dan witte nie wagge ziet. Da’k de Berregse taal goed ken. Da’s overdreve: ik eb nog nooit ’t Berregs diktee gewonne en da zal ok nooit gebeure. 3. Brigit ging wijer en zee: “Gij et iets mè taal”. Ja, da’s waar. Ik blaarde van de week nog ’s eve in ’t Bergs woordeboek. Bij de A viel m’n oog viel toevallig op ’t woord “aarom”. Da beteken links om en Tiko(m), da beteken rechtsom. Da zeg de voerman tegen z’n pèèrd. Dat is mentààl…………neeje, dat is méntaal. Ja, soms wor ik ok wel ‘s gek van m’n eige. Nog zoiets: Nou ebbe ze’t bekant elke dag over de Eurozone. Ik zee lest tegen ’n vrouwke: d’r is toch ok ’n Eurogene zone? Ja, zee ze: Ge ken komme, de matte legge klaar. Ik schreef ’n keer over ‘t Berregs dialect: Ik werkte in mijn studietijd een paar maanden als ‘volontair’ op een veeteeltbedrijf. Dat hoorde bij mijn opleiding van de Landbouwschool. Het was voor die tijd al een heel modern bedrijf, maar de koeien waren nog allemaal zwart-wit. Mijn klasgenoot Piet Nuijten was daar ook volontair en we werkten veel samen op het land en in de stal. We waren allebei 16 jaar oud. Ik was nog vrijgezel, maar Piet had al een vriendinnetje en was tot over zijn oren verliefd. Op een dag, we waren net klaar met eten, vroeg Piet aan de boer om een velletje papier en een balpen. Hij wilde nog gauw even een brief naar ‘z’n meske’ schrijven. Toen hij goed en wel aan het schrijven was, vroeg hij aan de boer: “Baas, hoe schrijf je zak?” De boer keek hem vreemd aan en zei: “Zak, dat schrijf je gewoon zoals je het zegt, dus z…a…..k”. Piet ging verder met schrijven en even later vroeg hij: ”Baas, hoe schrijf je memme?” “Memme”, zei de boer heel verbaasd, ”memme schrijf je ook net zoals je het zegt: m.….e….dubbel m….e, maar Piet toch, wat schrijf je toch allemaal rare dingen naar je meske, mag ik die brief ‘s lezen?” Toen de boer de brief pakte, las hij de volgende tekst:                                                         Lieve Liza, zak zaterdag memme brommer komme of memme fiets? Tenslotte. Ik sta hier nou gròòtsig met ’t eerste exemplaar van dees mooie boek, maar da boek ebbe me alléén maar te danken aan het geweldige werk van Corry de Groot, Lia  Suijkerbuijk en Brigit Bakx! Ik heb voor zullie ok ’n kedoke. Ik schreef dees jaar ’t versje De Verliefde Krab en da zal effe voorleze. De Verliefde Krab Ik eb jou op de Mart ontmoet, bij ’t valle van de Kraai. Gij ston zo stil en zo alléén dèèr midde n’in ’t lawaai. Op oew wange liep ’n traan, ‘k Zag ’n druppel aan oew neus. Inééns was ‘k zellef ok aangedaan, ja echt, da méén ik eus. ‘k Liep éél rustig naar jou toe, sloeg m’n errem om jou één. Me zeeje niks, we voelde wel, dat één plus één is één. Vanaf da d’uur zijn wij ’n stel, ginniemand komt dèèr tusse. Onze vlam is altijd  fel, en nooit nie meer te blusse. Vastenavend is ons féést, oe mot ik da nou zegge? Ge motta voele n’in oew lijf, da’s aast nie uit te legge. Dèèrom gaan me, zolang ‘t ken ellek jaar nog leuteg stappe. Netuurlek mooi as dweil verkleed, da zulde ók wel snappe. Vastenavend ou d’oe jong en zonder t’overdrijve, zegge me vaak tot mekaar: “Lat ’t zo mar eeuweg blijve”.    6-11-2011 _____________________________________________________________________________ 12 november 2005 Presentatie Bijnamenboek Eindelijk was het dan zover, na jaren van verzamelen en onderzoek, kon op zaterdag 12 november 2005 het bijnamenboek gepresenteerd gaan worden. Als locatie was toch weer gekozen voor café het Zwijnshoofd in het hart van de binnenstad. Al ver voordat de zaal openging kwamen er mensen binnengelopen. Ze wilden er zeker van zijn dat ze een goede plek zouden hebben, om maar niks te hoeven missen. Om 16.00 uur pakte Brigit Bakx, namens de bijnamencommissie, de microfoon en heette iedereen van harte welkom in het jarige Denissen (125 jaar). Ze gaf hem daarna meteen aan de toenmalige vice voorzitter van onze stichting Piet Landa, die op zijn eigen manier de middag officieel opende. Hij zei onder andere een belangrijk ding en dat is dat het boek nog niet af is. We konden niet alles achterhalen. Anders had het nog veel langer geduurd dan de ruim 4 jaren die we aan het boek hebben gewerkt. Hierover straks meer. Hierna vertelde Brigit over het ontstaan van het boek. Ze vertelde over de lijst met bijnamen die ons jaren geleden door een bejaarde Bergse werd toegezonden. Hoe we steeds weer werden aangetrokken om met die bijnamen iets te gaan doen. Hoe we van de een naar de ander werden gestuurd, zodat we meer dan duizend bijnamen bij elkaar verzameld kregen. Maar het bijeenbrengen van de namen was niet zo'n probleem. Het achterhalen van wie 'wie' was en waarom hij of zij zo genoemd werd wél. Uren hebben we bij 'onze' senioren gezeten. Hartelijk werden we ontvangen en wat konden ze veel vertellen. Ook de mensen van het Archief hebben ons fantastisch geholpen. Dossiers, mappen, boeken, foto's, tips, niets was teveel. Ze werden zelf ook steeds enthousiaster. We wilden dit boek zelf gaan uitgeven. Voor het uitgeven van een boek heb je geld nodig, behoorlijk veel geld. Onze Vrienden, een club mensen met een warm hart voor onze Berregse taal, doneren ons al enkele jaren trouw een klein bedrag. Dat was voor dit project echter niet genoeg. Meerdere sponsors werden gezocht en gevonden. Dankzij twee supersponsors konden we dit project gefinancierd krijgen en we zijn hen dan ook vreselijk dankbaar. En toen het boek. Alle informatie en een stapel foto's moesten worden omgetoverd tot een boek, wat lekker leest, waar wat in te zien valt en dat je lekker makkelijk pakt. Peter Bakx is er in geslaagd om onze wensen om te zetten in een boek zoals we het bedoelden. En toen was het 12 november 2005. We wilden het boek officieel presenteren, met zoveel mogelijk gasten, want het is een boek voor alle Bergenaren. Cees Becht, onze eerste na-oorlogse Prins Carnaval vonden we de aangewezen persoon om het eerste boek in ontvangst te nemen. Hij heeft in het verleden veel betekend voor de stad, hij heeft de carnavalscultuur na de oorlog smoel gegeven. Daarbij komt ook dat hij, door zijn hoge leeftijd, nog veel mensen uit het boek persoonlijk heeft gekend. Een mysterieuze gast werd gezocht, om hem ons eerste boek aan te bieden. Gezocht en gevonden. We moesten haar van ver halen, van heel ver, over landsgrenzen heen en nog verder. Ze was indertijd geëmigreerd naar Afrika. Continenten werden doorkruist, maar we moesten nog verder. Ze mocht even uit de Hemel neerdalen om nog een keer naast 'Nilles I' te staan. Kaat Goris, oftewel Grijze Kaat, oftewel Kaat Aar in de War, oftewel Kaat de Suukere, oftewel Miss Krabbegat kwam de zaal in onder de tonen van 'Suikerbos ik wil je heb'. Aan de arm van Jac Stuart weliswaar, maar vrolijk zwaaiend met haar wandelstok. Haar sjerp met Miss Krabbegat had ze nog om. In 1956 had ze deze titel gekregen van dezelfde Cees Becht aan wie ze nu het boek zou geven. Kaat begon haar 'pratje' in het Zuid Afrikaans. Alhoewel deze taal veel lijkt op het Nederlands, had ze toch snel in de gaten dat veel mensen in de zaal haar niet konden verstaan. Even zo gemakkelijk schakelde Kaat naar het Berregs, want je eigen dialect verleer je toch nooit. Ze vond dat zij toch zeker in een bijnamenboek moest staan, want ze had wel vier bijnamen!! Cees Becht was zichtbaar verrast door haar aanwezigheid en samen haalden ze voor iedereen nog wat leuke anekdotes op. De mensen in de zaal vonden het prachtig en menig lachsalvo klonk door het Zwijnshoofd. Brigit bedankte Kaat en Cees Becht voor hun spontane 'act' en deed aan allen een oproep om zoveel mogelijk boeken te kopen. We willen namelijk dat zoveel mogelijk mensen het boek lezen en reageren op de oproep achter in het boek. Aanvullingen, nieuwe namen, eventuele verbeteringen, dat zijn de dingen die we graag willen bereiken. Mense wir late prate n'over Berrege, d'r mense, n'en ad eve kan, in 't Berregs. Hierna was het officiële gedeelte voorbij en kon de boekverkoop beginnen. Dat lieten de aanwezigen zich geen twee keer zeggen. Rond de tafels waar de boeken werden verkocht, was het een drukte van belang. Wij kijken terug op een geweldige middag. We hebben er veel nieuwe Vrienden bij gekregen en kunnen gelukkig stellen dat de belangstelling voor het dialect in onze stad nog springlevend is. Selu en dagge bedankt zijt da witte. Het boekwerk geeft een opsomming van bijna 1000 bijnamen, hun betekenis en afkomst en diversen 'leutige' anekdotes Het boek heeft een omvang van 80 pagina's. 16 fotopagina's, bestaande uit niet eerder gepubliceerd fotomateriaal uit diverse privé foto albums. Het formaat is 16 X 24 cm, gedrukt op 90 grs. hv roman, creme wit, omslag 250 grs hv gesat mc, voorzien van een beschermende glans laminaat. BESTELLEN Informatie over hoe deze boeken te bestellen via info@deberregsekamer.nl